De archeologische betekenis van Tell Hisban
Tell Hisban (Tall Hisban), historisch bekend als Hishbon en tijdens de Grieks-Romeinse periode Esbus genoemd, is een plaats van aanzienlijk archeologisch en historisch belang, gelegen 10 km ten noorden van Madaba en 20 km ten zuidwesten van Amman, Jordanië. Deze oude plek heeft een rijke nederzettingsgeschiedenis die zich uitstrekt van de vroege ijzertijd (circa 1200 voor Christus) tot de late Ottomaanse periode. De strategische ligging op een heuvel biedt een indrukwekkend uitzicht op de Madaba-vlaktes en het noordoostelijke uiteinde van de Dode Zee, waardoor het door de geschiedenis heen een belangrijke locatie is.
Byzantijnse en Umayyad-periodes
Tijdens de Byzantijnse periode werd Tell Hisban de zetel van een bisdom, waarvan de bisschoppen de kerkelijke concilies van Nicea (325 n.Chr.) bijwoonden. Ephesus (341 n.Chr.) en Chalcedon (451 n.Chr.). Een opmerkelijke figuur, 'Bisschop Theodorus', was naar verluidt aanwezig in Esbus in 650 n.Chr. Het belang van de stad bleef voortduren tot in de Omajjadische periode (661-750 n.Chr.), zoals blijkt uit de vermelding ervan in de mozaïekvloeren van kerken in Ma'in (720 n.Chr.) en de Sint-Stefanuskerk in Uhm Al-Maa–Rasas (718 n.Chr.). In het begin van de 9e eeuw diende het als bolwerk voor Sa'id ibn Khalid al-Fudayni, een afstammeling van de Omajjaden, tijdens zijn opstand tegen de Abbasiden.
Mamluk-periode
Archeologische opgravingen hebben onthuld dat Tell Hisban na een periode van verlatenheid vanaf de late 9e eeuw opnieuw werd bezet en bloeide tijdens de Mamluk-periode (1250-1517 n.Chr.), met name in de 14e eeuw. De site diende soms als de hoofdstad van al-Balqa, profiterend van zijn landbouwpotentieel en administratieve betekenis. Opgravingen onthulden een citadel, de residentie van de plaatselijke gouverneur, een klein badcomplex en een opslagruimte met onder meer aardewerken vaten.
Opgravingsfasen en doelstellingen
De eerste fase van de opgravingen, bekend als de 'Hesbon 'Expeditie' (1968-1976) had als doel Tell Hisban als Bijbels te identificeren. Hesbon. Na een pauze werden de opgravingen in 1996 hervat onder het Hisban Cultural Heritage Project, met als doelstellingen onder meer het versterken van de gastgemeenschap en het aannemen van een meer inclusieve benadering om de geschiedenis van de site te vertellen. Het project richt zich ook op het leren van meer van wat er wordt opgegraven door middel van de nieuwste technieken.
Vroege ijzertijd tot late ijzertijd
De vroegste opgegraven lagen bij Tell Hisban dateren uit de vroege ijzertijd (circa 1250 - 900 v.Chr.), waarbij een verdedigingsgracht en de overblijfselen van een pril landbouwdorp werden onthuld. De site zag groei en welvaart gedurende deze periode, met de toevoeging van een enorm waterreservoir. De opkomst van de Ammonieten en Moabieten in de regio tijdens de 7e en 6e eeuw v.Chr. gaven Tell Hisban nieuw leven, waarschijnlijk dienend als een citadel en een tussenstation langs de King's Highway. De stad kwam echter in de 5e eeuw v.Chr. op gewelddadige wijze ten einde en werd bijna drie eeuwen lang verlaten.
Conclusie
De uitgebreide geschiedenis van Tell Hisban, vanaf de oorsprong in de vroege ijzertijd tot de betekenis ervan tijdens de Byzantijnse, Umayyad- en Mamluk-periodes, onderstreept het belang ervan in het archeologische en historische landschap van Jordanië. Lopende opgravingen en onderzoek blijven licht werpen op de levens van de vroegere bewoners en de rol van de site in de bredere historische context van de regio.
Bronnen:
Oude Nabije Oosten
Jordan Times
Islamitische kunst
Neural Pathways is een collectief van doorgewinterde experts en onderzoekers met een diepgaande passie voor het ontrafelen van de raadsels van de oude geschiedenis en artefacten. Met een schat aan gecombineerde ervaring van tientallen jaren heeft Neural Pathways zichzelf gevestigd als een leidende stem op het gebied van archeologische verkenning en interpretatie.
